Batıl Olan Evlenmelere İlişkin Davalar 

a. Mutlak Butlan Nedeniyle Evlenmenln Feshi Davası 

Yetkili Mahkeme: Eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. 

Madde 160 -Evlenmenin butlanı davasında, yetki ve yargılama usulü bakımından boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır. 

Harç: Başvuru+maktu harç, İlgili Mevzuat: 4721 sayılı TMK m.145 

Açıklama: Türk Medeni Kanununun 145. maddesinde belirtilen butlan halleri Aile Hukuku ile ilgilidir. Türk Medeni Kanunu anlamında evliliğin butlanı için mutlaka dava açılması gerekir. Bu dava Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen açılabildiği gibi ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir. 

Dava yenilik doğuran bir davadır. Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur. 

Mutlak Butlan Halleri 

Eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması. Bu hüküm m.l30’da belirtilen evliyken yeniden evlenmenin bir müeyyidesidir. 

İkinci defa evlenmek için birinci evliliğin boşanma ölüm gaiplik ya da butlan ile sona ermesi gerekir. Gaiplik durumunda da ilk evliliğin feshinin istenmesi gerekir. Birinci evliliğin butlanı davası devam ederken ikinci evlilik olursa ikinci evlilik yine mutlak butlanla sakattır. Birinci evliliğin sona erdiği kararı verildikten sonra yargılamanın iadesi davası ile iptal edilirse bu durum ikinci evliliğin geçerliliğini etkilemez. Çünkü madde açıkça ikinci evlilik sırasında mevcut evliliği aramaktadır. Oysaki evlilik sona ermiş bulunmaktadır. 

Eşlerden biri öldü diye nüfus kayıtlarına geçirildikten sonra diğer eş çıkıp gelirse ikinci evlilik mutlak butlanla sakat olur. Çünkü birinci eş henüz yaşamak-tadır. Kural ikinci evliliğin kişilerin iyi niyeti kötü niyeti aranmadan mutlak butlanla sakat olmasıdır. Ancak ikinci evliliğin butlanına karar verilmeden önce birinci evlilik herhangi bir sebeple sona ererse ve de birinci eş iyi niyetli ise artık ikinci evliliğin butlanına karar verilemez. Burada mutlak butlandan ayrılma söz konusudur. Mutlak butlan hali dönüşmektedir. (TMK m.147/III).

aa. Eşlerden Birinin Sürekli Ayırtım Gücünden Yoksunluğu

TMK m.145. b. 2’de düzenlenen bu madde MK m.125’in müeyyideleşmiş halidir.

Burada evlenme töreni sırasında temyiz gücünden eşlerden birinin sürekli yoksun olması aranmıştır. Geçici yoksunluk nisbi butlan sebebidir.

Burada ayırtım gücünün kaybına neden olan durumun önemi yoktur. Sürekli temyiz gücü olmayan eş, daha sonra tedavilerle ayırtım gücünü kazanırsa MK m.147/ll’de bulunan dava açabileceklerin sayısı azaltılmıştır. Burada mutlak butlandan nisbi butlana bir kayış vardır. Burada daha ewel savcı, ilgililer hatta nede diğer eş dava açamaz. Sadece sonradan ayırtım gücünü kazanan eş dava açabilir. Bu kişide MK m.152'de öngörülen sürelerde dava açmazsa bir daha dava açamaz.

bb. Akıl Hastalığı

Türk Medeni Kanunu m.133’te akıl hastalığı evlenme engelleri arasında sayılmıştır. Ancak sağlık kurulu raporu talep edilmiştir. Burada böyle bir raporu olmadan evliliğe mani olan bir akıl hastalığı olan bir kişinin evlenmesi mutlak butlanla sakattır. Raporun sahte olması durumunda da durum değişmez. Mutlak butlanla sakat bir evlilik söz konusudur.

Türk Medeni Kanunu m.147’de diğer hallerde olduğu gibi akıl hastalığında da eğer akıl hastası olan kişi daha sonra iyileşirse, daha önce dava açabileceklerin sayısı daraltılmış olur ve sadece davayı akıl hastalığı iyileşen kişi açabilir. Burada da mutlak butlanın nısbi butlana dönüşmesi söz konusudur.

cc. Eşler Arasında Yakın Derecede Hısımlık Olması

Türk Medeni Kanunu m.129'da sayılan hısımlar arasında yapılan evlilik mutlak butlanla yasaktır. 3. dereceye kadar kan hısımları, 2. dereceye kadar kayın hısımlığı, kardeşler, hala teyze amca ve yeğenler arasında yasaktır.

b. Nispi Butlan Nedeni ile Evlenmenin Feshi Davası

Yetkili Mahkeme: Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. 

İlgili Mevzuat: 4721 sayılı TMK. Madde 148. 

Harç: Başvuru ve maktu harç. 

Açıklama: Medeni Kanunda sayılan nedenlerden biri gerçekleştiği taktirde evlenmenin iptali istenebilir. Bunlar; 

A. Evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunsa, 

B. Evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa, 

C. Eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir duruma sokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse, 

D. Eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun tarafından ve

ya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa, 

E. Davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse. 

F. Kendisinin veya yakınlarından birinin hayatı, sağlığı veya namus ve onu

runa yönelik pek yakın ve ağır bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilmiş eş, evlenmenin iptalini dava edebilir. 

G. Evlenme anında yasal rüşte sahip olmayanların evlenmesinde yasal temsilcinin izninin olmaması da nispi butlan sebebidir.

(Hukuk Davaları Kitabı s.60-61)